Tylko z pozoru, bowiem skala zainteresowania wszelkimi formami pomocy publicznej oraz świadomość przedsiębiorców o możliwościach, jakie stwarzają granty z funduszy strukturalnych, spowodowały, że pomimo znaczących środków, które Polska otrzymała z Unii Europejskiej na wsparcie nowych inwestycji, wciąż jest to wielokrotnie za mało, aby móc dofinansować inwestycje wszystkich ubiegających się o wsparcie. Dla przykładu warto wspomnieć o sytuacji, jaka zaistniała podczas ostatniego konkursu o dotacje w ramach poddziałania 2.2.1 Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw w styczniu 2007 r., finansowanego z budżetu na lata 2004 - 2006. W ramach tego konkursu o wsparcie mogli się ubiegać wyłącznie mali i średni przedsiębiorcy. Pomimo dużego jak na jedną rundę budżetu (prawie 700 mln zł) okazało się, że przedsiębiorcy złożyli wnioski na kwotę ponad dziesięciokrotnie wyższą, co w uproszczonym rachunku oznaczało, iż na dotację mógł liczyć mniej niż co dziesiąty projekt. Przedstawiony przykład obrazuje, jaką popularnością cieszą się fundusze na nowe inwestycje i z jaką konkurencją należy się liczyć w nowej perspektywie finansowej na lata 2007 - 2013.

Limit możliwego wsparcia

Kryterium O wsparcie w różnorodnych formach mogą ubiegać się przedsiębiorcy, jednak nie wszyscy mają do nich równy dostęp. Różni się także pułap pomocy. Podstawowymi kryteriami, które należy uwzględnić przy sprawdzaniu dostępności źródeł wsparcia, są wielkość przedsiębiorstwa ubiegającego się o dofinansowanie oraz lokalizacja inwestycji. W zależności od województwa, duzi przedsiębiorcy mogą uzyskać dotacje w różnych formach pomocy publicznej od 30% do 50% kosztów inwestycji. Mapa prezentuje możliwe pułapy dofinansowań w zależności od lokalizacji inwestycji i wielkości podmiotu. Na najwyższe dotacje mogą liczyć przedsiębiorcy z województw wschodnio-południowej Polski, a najniższy, 30-proc. limit, obowiązywać będzie na terenie miasta stołecznego Warszawy, a od stycznia 2011 również w całym województwie mazowieckim. Przy obliczaniu limitu pod uwagę bierze się lokalizację inwestycji, a nie siedzibę inwestora oraz to, że limit pomocy jest wiążący jedynie w stosunku do danego, pojedynczego, projektu. Z tego wynika, że np. duży przedsiębiorca z siedzibą w Warszawie planujący inwestycje w Krakowie i we Wrocławiu będzie mógł ubiegać się o dotacje na oba projekty w wysokości odpowiednio do 50% lub 40% kosztów kwalifikowanych.

Przedmiot prowadzonej działalności

Zgodnie z regulacjami europejskimi do gra-ntów w ramach funduszy strukturalnych dostępu nie mają m.in. przedsiębiorcy z sektorów górnictwa węgla, hutnictwa stali, stoczniowego czy włókien syntetycznych. Przedsiębiorcy z branży rolnej mogą liczyć na osobne instrumenty skierowane wyłącznie do tego sektora.

Instrumenty wsparcia dla dużych inwestycji

W zależności od wysokości ponoszonych wydatków inwestycyjnych (tzw. kosztów kwalifikowanych) przedsiębiorcy, w tym duzi, będą mogli ubiegać się o wsparcie w ramach 3 różnych instrumentów:

• dla wydatków inwestycyjnych od 2 mln do 40 mln euro przewidziano wsparcie w ramach działania 4.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG);


• dla inwestycji powyżej 40 mln euro i tworzących przynajmniej 200 nowych miejsc pracy będzie dostępna pomoc w ramach działania 4.5.1 PO IG;


• dla inwestycji tworzących przynajmniej 200 nowych miejsc pracy w sektorze usług dostępne będzie działanie 4.5.2 PO IG.

Kluczowym elementem wymienionych działań jest skoncentrowanie się na wspieraniu inwestycji o wysokim potencjale innowacyjnym. Przy działaniu 4.5 PO IG ważnym elementem będzie również ocena wpływu poszczególnych inwestycji na gospodarkę poprzez wymóg stworzenia przynajmniej 200 nowych miejsc pracy, w tym szczególnie miejsc dla pracowników wysoko wykwalifikowanych.

Działanie 4.4 PO IG ma przede wszystkim wspierać przedsiębiorstwa przy realizacji nowych inwestycji oraz niezbędnych do tego projektów doradczych i szkoleniowych. Nową inwestycję powinny charakteryzować rozwiązania technologiczne lub organizacyjne stosowane w świecie w danej branży nie dłużej niż 3 lata. Jednak przedsiębiorcy powinni uwzględnić przede wszystkim takie rozwiązania, które są stosowane na świecie nie dłużej niż 1 rok. Tylko wtedy będą mogli liczyć na dodatkowe punkty przyznawane w toku oceny merytorycznej projektu. Główny nacisk w działaniu 4.4. PO IG będzie położony na rozwój i wdrożenie innowacyjnych technologii produkcji, które powstały w wyniku prowadzonych przez przedsiębiorcę prac badawczo-rozwojowych lub też zostały przez niego kupione od współpracującej z nim jednostki naukowej. Jednym z założeń tego instrumentu jest wspieranie przedsiębiorców na wszystkich etapach - od stworzenia innowacyjnego rozwiązania, poprzez wdrożenie, do działań prowadzących do ochrony patentowej. Dotychczasowe instrumenty wspierające nowe inwestycje dawały szanse na uzyskanie wsparcia inwestycjom o różnym stopniu nowoczesności, działanie 4.4 PO IG z założenia wspiera tylko te, które zdecydowanie podnoszą innowacyjność przedsiębiorstw i umożliwiają sprostanie konkurencji na rynku europejskim. Oczywiście, wszystko zweryfikuje praktyka, gdyż nadal znacząca liczba kryteriów podlega subiektywnej weryfikacji oceniających.

Proponowane kryteria ocen nie ustrzegły się wielu wad (kryteria zdecydowanie promują inwestycje produkcyjne nad usługowymi) i mimo że postanowiono zlikwidować lub wyłączyć spod oceny punktowej część tych (np. ocena finansowa projektu), które w poprzednich instrumentach zależały często wyłącznie od subiektywnego osądu zespołu oceniającego wniosek, nadal zaproponowane rozwiązania pozostawiają wiele możliwości interpretacyjnych. Niezrozumiałe jest np. preferowanie istniejących przedsiębiorstw nad nowo tworzonymi. Szereg kryteriów zostało bowiem tak ukształtowanych, że nowo powstałe spółki nie będą miały szans im sprostać, co przy dużej konkurencji znacząco obniża ich szanse na dofinansowanie.

Aby realnie myśleć o dofinansowaniu, projekt powinien liczyć przynajmniej na 70% punktów możliwych do osiągnięcia w danym działaniu. Przykładowe kryteria oceny punktowej dla działania 4.4 PO IG prezentuje tabela.

Na realizację tego działania przeznaczono kwotę 1,42 mld euro, a instytucją oceniającą wnioski będzie Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Przedsiębiorcy w zależności od wielkości i lokalizacji inwestycji będą mogli liczyć na wsparcie od 30 do 70% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Pierwsza runda aplikacyjna została otwarta 12 maja i będzie trwała do końca lipca br. Wsparcie zostanie przyznane projektom, które uzyskają największą liczbę punktów.

Dla największych inwestycji kapitałowych, jednocześnie tworzących przynajmniej 200 nowych miejsc pracy, przeznaczono odrębny instrument wsparcia - działanie 4.5 PO IG. W jego ramach przewidziane jest dofinansowanie inwestycji zarówno w sektorze produkcyjnym, jak i usługowym oraz sektorze B+R. Składa się on z dwóch niezależnych poddziałań:

• 4.5.1 - Wsparcie inwestycji w sektorze produkcyjnym.


• 4.5.2 - Wsparcie inwestycji w sektorze usług nowoczesnych.

Warto podkreślić, że jest to jedyne działanie, które skutecznie umożliwia ubieganie się o wsparcie przedsiębiorcom z sektora usług, bowiem do oceny ich wniosków stworzono osobne kryteria i nie będą musiały konkurować bezpośrednio z inwestycjami ze sfery produkcyjnej. W ramach poddziałania 4.5.2 przede wszystkim wspierany będzie rozwój:

• centrów usług wspólnych (np. finanse, księgowość, zarządzanie zasobami ludzkimi, administracja, zaplecza bankowe i ubezpieczeniowe, badania rynkowe);


• centrów IT (np. rozwój oprogramowania, testowanie aplikacji, projektowanie i wdrażanie sieci, optymalizacji produktu, zarządzanie bazami danych);


• centrów badawczo-rozwojowych (np. centra usług inżynierskich, centra jakości).

Na realizację tego działania przeznaczono kwotę 1,054 mld euro. W ramach poddziałania 4.5.1 przewiduje się ograniczanie wysokości wsparcia do 15% kosztów kwalifikowanych, a dla poddziałania 4.5.2 pułap dofinansowania będzie mógł sięgnąć nawet 70% kosztów. Wnioski można od 12 maja składać do Ministerstwa Gospodarki, które jest odpowiedzialne za ocenę projektów i organizację konkursów. Ministerstwo podjęło decyzję, że będzie prowadziło nabór ciągły do wyczerpania się środków przeznaczonych na dany rok. Oznacza to, że każdy wniosek, który otrzyma ponad 55 punktów, będzie mógł liczyć na uzyskanie dofinansowania, pod warunkiem że nie zostaną wcześniej wyczerpane środki w budżecie na dany rok.