Spór z fiskusem dotyczy przede wszystkim zniesienia ograniczeń w prawie do odliczenia VAT dotyczących zakupu i leasingu samochodów osobowych określonych w art. 86 ustawy o podatku od towarów i usług. Wprowadzone rozwiązanie oparte na dopuszczalnej masie całkowitej miało wyeliminować wykorzystywanie samochodów osobowych do celów prywatnych. Tym samym ustawodawca uznał te samochody za dobra luksusowe, do których prawo do odliczenia VAT jest ograniczone (zgodnie z art. 173 Dyrektywy 112). Uproszczenie takie nie jest jednak zgodne z prawem podatnika do neutralności w zakresie podatku od towarów i usług w ramach wykorzystania towarów i usług na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z uzasadnień do wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jednoznacznie wynika, że prawo do odliczenia należy stosować w taki sposób, aby w najlepszym stopniu odpowiadało zakresowi działalności gospodarczej podatnika. Trudno jest mówić o związku z działalnością gospodarczą w przypadku klasyfikacji samochodów, która uzależnia prawo do odliczenia wyłącznie od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Zniesione powinno być także ograniczenie w prawie do odliczenia VAT przy zakupie paliwa do samochodów osobowych.
Podatnicy użytkujący dla celów prowadzonej działalności gospodarczej samochód osobowy na podstawie umów leasingu często mają wątpliwości, czy mogą odliczyć całość kwoty naliczonego podatku VAT od niektórych zakupów związanych z eksploatacją tych aut. Organy podatkowe przyznają, że ograniczenie prawa do odliczenia VAT dotyczy tylko i wyłącznie paliwa do napędu tych pojazdów i nie można go rozciągać na inne wydatki ponoszone przez podatnika w czasie eksploatacji leasingowanego samochodu osobowego. W związku z powyższym należy uznać, że podatnicy wykorzystujący w prowadzonej działalności gospodarczej samochody osobowe na podstawie umów leasingu mają prawo do pełnego odliczenia VAT przy nabyciu towarów i usług związanych z eksploatacją samochodu osobowego na postawie umowy leasingu pod warunkiem, że taki wydatek ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą i może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu. Wśród wydatków związanych z użytkowaniem samochodu osobowego, w których przysługuje korzystającemu prawo do odliczenia pełnej kwoty VAT, można wskazać:
- usługi serwisowe, np. zapewnianie pojazdu zastępczego w przypadku dłuższej awarii;
- usługi mycia i konserwacji samochodów;
- zakup materiałów innych niż paliwo np. oleje, płyn hamulcowy;
- montaż instalacji gazowej;
- zakup części zamiennych;
- usługi naprawy powypadkowej, jeżeli leasingowany samochód osobowy był ubezpieczony;
- usługi przeglądów technicznych.
Niekorzystne dla leasingobiorców są także zapisy ustawy o podatku od towarów i usług zrównujące leasing tzw. finansowy, w którym prawo własności przedmiotu leasingu zostaje przeniesione na korzystającego z chwilą zapłaty ostatniej raty, ze sprzedażą. Przepisy te nakazują finansującemu naliczanie i pobieranie od korzystających (leasingobiorców) podatku VAT z góry od sumy opłat leasingowych za cały okres trwania umowy leasingu. Wprawdzie podatek naliczony jest odzyskiwany przez korzystających, ale dopiero po ok. 2 miesiącach od daty jego zapłaty, co zmusza wielu podatników do poszukiwania alternatywnych źródeł finansowania. Potraktowanie leasingu finansowego jako usługi zmniejszyłoby istotnie zapotrzebowanie leasingobiorców na środki pieniężne w momencie zawarcia umowy. Zmiana przepisów w tym zakresie jest tym bardziej pożądana, że nie ma racjonalnego ani ekonomicznego uzasadnienia dla traktowania usługi leasingu finansowego jako dostawy, a nie jako usługi.
Autorka jest z-cą dyrektora Departamentu Rachunkowości w Raiffeisen-Leasing Polska.
