Ten rok należy do stosunkowo nietypowych - zamieszanie związane z rozwiązaniem parlamentu i przedwczesnymi wyborami sprawiło, że godnych uwagi zmian w podatkach na 2008 r. jest niewiele. Nie oznacza to niestety, że kwestie podatkowe można skreślić z listy "to do" - jak zwykle przed końcem roku jest kilka zagadnień podatkowych, na które trzeba zwrócić uwagę.

Najbardziej doniosła z wprowadzonych zmian podatkowych dotyczy branży budowlanej i obejmuje nowo wprowadzoną definicję budownictwa społecznego, dla którego została utrzymana preferencyjna 7-proc. stawka VAT. Dla przypomnienia - definicja jest skonstruowana w sposób tak szeroki (domy o powierzchni użytkowej do 300 mkw. oraz mieszkania o powierzchni nieprzekraczającej 150 mkw.), że obejmie zdecydowaną większość domów i mieszkań oferowanych na rynku. Brak jakichkolwiek przepisów przejściowych w połączeniu z brakiem precyzji nowych regulacji będzie jednak z pewnością źródłem wątpliwości i problemów interpretacyjnych przy stosowaniu nowych przepisów.

W momencie ukazania się niniejszego tekstu będą już znane dalsze kroki przedsięwzięte przez Ministerstwo Finansów w związku z podjęciem decyzji przez ministrów finansów krajów UE zezwalającej na utrzymanie niższych stawek VAT w Polsce. Terminowe wprowadzenie odpowiednich przepisów pozwoliłoby utrzymać możliwość stosowania stawki 7% w odniesieniu do robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z budownictwem mieszkaniowym, a także dostaw obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części (z wyłączeniem lokali użytkowych). Jeżeli odpowiednie przepisy zostałyby wprowadzone, pozwoliłoby to na uniknięcie licznych kontrowersji związanych z wprowadzeniem definicji budownictwa społecznego.

Wśród zasługujących na uwagę zmian w VAT należy przywołać likwidację korzystnej dla podatników regulacji przewidującej możliwość odliczenia zapłaconego podatku VAT naliczonego błędnie przez sprzedawcę z tytułu transakcji zwolnionej lub niepodlegającej opodatkowaniu VAT. Regulacja ta stanowiła dla podatników swego rodzaju wentyl bezpieczeństwa - od momentu jej wprowadzenia, tj. od 1 czerwca 2005 r., nabywca nie musiał martwić się, czy klasyfikacja transakcji dokonana przez jego kontrahenta na gruncie VAT była prawidłowa. Usunięcie korzystnego dla podatników przepisu budzi duże zdziwienie, a za absolutnie nieprzekonywające uznać należy argumenty Ministerstwa Finansów, jakoby korzystna dla podatników klauzula była niezgodna z prawem unijnym. Na płaszczyźnie praktycznej wprowadzona zmiana oznacza, że począwszy od 1 stycznia 2008 r. znowu trzeba będzie uważnie analizować, czy zawierana przez nas transakcja zakupu aktywów nie zostanie uznana przez urzędników za zbycie przedsiębiorstwa lub też czy nasz kontrahent nie zastosował błędnie 22-proc. stawki VAT przy zbyciu towarów używanych, które powinny zostać zwolnione z opodatkowania.

W zakresie podatku dochodowego od osób prawnych 1 stycznia 2008 r. nie wydarzy się nic godnego uwagi. Warto jednak w tym miejscu przypomnieć kilka dość banalnych spostrzeżeń i prostych metod, o których jednak stosunkowo łatwo zapomnieć.

Po pierwsze, za ostatni miesiąc roku podatkowego nie odprowadzamy zaliczki z tytułu podatku dochodowego (w zamian za to ciąży na nas obowiązek odprowadzenia podwójnej zaliczki za miesiąc przedostatni). W związku z tym ostatni miesiąc roku podatkowego to jedyny okres, w którym pomiędzy uzyskaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu a zapłatą zaliczki upływają 3 miesiące. Jeżeli więc planujemy w nieodległej perspektywie zrealizowanie zyskownej operacji, z której tytułu będziemy musieli zapłacić podatek, to grudzień jest dosyć dobrym czasem dla jej przeprowadzenia - ze względu na odroczenie konieczności zapłaty podatku.

Z drugiej strony, zasadność realizowania w grudniu transakcji, na których zrealizujemy dużą stratę podatkową (tj. skutkujących powstaniem w rozliczeniu rocznym znaczącej nadpłaty), może budzić wątpliwości. Urząd skarbowy ma bowiem na zwrot nadpłaty z tytułu podatku dochodowego 3 miesiące od złożenia przez nas zeznania rocznego - w skrajnym przypadku transakcja skutkująca powstaniem straty podatkowej przyniesie dla nas konkretny wymiar finansowy (w postaci zwróconego podatku) dopiero po 6 miesiącach! O wiele bardziej korzystne może więc okazać się przeprowadzenie takiej transakcji w którymś z pierwszych miesięcy nowego roku podatkowego.